Łagodny przerost prostaty a zespół metaboliczny

Nadciśnienie tętnicze i zespół metaboliczny często współistnieją z  łagodnym rozrostem prostaty u mężczyzn.
W badaniach epidemiologicznych obserwuje się szybszy rozwój objawów łagodnego rozrostu prostaty u mężczyzn z nadciśnieniem tętniczym, nadwagą, podwyższonym cholesterolem.
Gruczoł krokowy (prostata) jest częścią męskich narządów płciowych. Mieści się tuż pod pęcherzem moczowym, dlatego też wychodząca z pęcherza cewka moczowa przebiega przez środek prostaty.

Podstawową funkcją  tego gruczołu jest produkcja specjalnego płynu, który wchodzi w skład nasienia. Gruczoł krokowy powiększa się w 2 okresach.
W okresie pokwitania przybiera rozmiar zbliżony do wielkości kasztana i utrzymuje ten rozmiar przez okres kolejnych 20-30 lat. Następnie, około 40 roku życia prostata zaczyna ponownie rosnąć - to właśnie ten drugi etap powiększania przeradza się w łagodny rozrost gruczołu krokowego.

Mimo rozrostu, w większości przypadków nie odczuwa się dolegliwości aż do osiągnięcia podeszłego wieku. W miarę starzenia się rozrost gruczołu ujawnia się klinicznie u coraz to większej ilości mężczyzn - i tak jest zauważalny przez osoby poniżej 40 r.ż tylko w10%, a po 80 r.ż w ponad 80% przypadków.
Objawy łagodnego rozrostu gruczołu krokowego są spowodowane przede wszystkim zwężeniem cewki moczowej i zaburzeniami funkcji pęcherza moczowego. Dzieje się tak, gdyż powiększanie się gruczołu jest hamowane przez otaczającą go torebkę, a więc wzrasta nacisk gruczołu na przechodzącą przez niego cewkę moczową.
Swobodny przepływ moczu w tej części cewki zostaje zaburzony. Mikcja, czyli oddawanie moczu, przybiera charakter słabego, przerywanego strumienia moczu ("zacinanie się").  By pokonać zwiększony opór pęcherz moczowy musi wytwarzać większe ciśnienie.

Mięśniowa ściana pęcherza przerasta, grubieje i staje się tak wrażliwa, iż pęcherz kurczy się już nawet wtedy, kiedy zawiera niewielkie ilości moczu. To częste uczucie nagłej konieczności oddawania moczu nazywamy parciem naglącym.
Z czasem przeciążony pęcherz moczowy zaczyna słabnąć, tracąc zdolność do pokonania wytwarzanego przez prostatę oporu. Mocz zalega w nim, stwarzając dogodne warunki do namnażania się bakterii i procesów zapalnych. W kolejnym stadium mocz może także cofać się do moczowodów i nerek, mogąc spowodować ciężkie schorzenia tych narządów.
Śledząc kolejność powstawania objawów, nie sposób zaprzeczyć jak ważnym jest wczesne rozpoznanie i leczenie przerostu prostaty. Już wczesne objawy pacjent może rozpoznać sam. Niestety, wiele osób w naszym społeczeństwie unika wizyt u lekarza z powodu przerostu prostaty, gdyż dolegliwości dotyczą oddawania moczu i życia seksualnego - tematów, których z racji grożących powikłań, bezwzględnie nie można traktować w kategoriach tabu!

Zaburzenia funkcji seksualnych szczegółowo omawiamy w następnym rozdziale.
Ze względu na postęp cywilizacyjny nastąpiło wydłużenie średniego czasu ludzkiego życia, a wraz z nim wzrosła także liczba mężczyzn cierpiących z powodu BPH.

Zaobserwowane z oddawaniem moczu  problemy, powinny zostać jak najwcześniej zasygnalizowane lekarzowi rodzinnemu, który może ocenić wielkość i ogólny stan gruczołu krokowego. W przypadku podejrzenia rozrostu gruczołu krokowego może on wykonać badanie ultrasonograficzne prostaty, pęcherza moczowego i nerek oceniając ich strukturę i cechy ewentualnego zalegania moczu.

Pamiętając o tym, iż powiększenie gruczołu krokowego nie zawsze jest równoznaczne z przerostem prostaty, należy też celem wykluczenia raka gruczołu krokowego wykonać badanie stężenia PSA w surowicy krwi. PSA (specyficzny antygen prostaty) to białko produkowane w organizmie mężczyzny tylko przez komórki gruczołu krokowego, a jego stężenie jest znacznie podwyższone w przypadku raka gruczołu krokowego.

Już sama nazwa łagodny przerost prostaty dowodzi, że przerost prostaty nie jest złośliwym  procesem nowotworowym!
Odpowiednio wczesne rozpoznanie BPH umożliwia wdrożenie leczenia farmakologicznego.
Najpopularniejszą grupą leków hamującą rozrost i zmniejszającą dolegliwości są alfa blokery, grupa leków omówiona przez nas przy omawianiu leczenia nadciśnienia tętniczego. Alfa blokery działają rozluźniająco na mięśnie gładkie zarówno gruczołu krokowego jak i pęcherza moczowego, ułatwiając oddawanie moczu. Drugą grupą stosowanych leków są leki blokujące hormony nazywane androgenami - dotyczy to zwłaszcza dihydrotestosteronu, który znacznie zmniejsza wielkość prostaty.

Leczenie farmakologiczne w większości przypadków zatrzymuje postęp łagodnego przerostu prostaty, zanim jeszcze interwencja chirurgiczna (w najbardziej zawansowanej formie usunięcie gruczołu) stanie się koniecznością.
Bardzo ważną kwestią  jest ryzyko nadmiernego obniżenia ciśnienia tętniczego u mężczyzn z nadciśnieniem tętniczym współistniejącym z łagodnym przerostem prostaty.  Alfa blokery obniżają ciśnienie krwi. U pacjentów z współistniejącym łagodnym przerostem prostaty i nadciśnieniem tętniczym pacjent przyjmując alfa blokery leczy jedną tabletką dwa schorzenia.
W przypadku przyjmowania innych leków obniżających ciśnienie krwi ważne jest aby lekarz, bądź współpracujący ze sobą urolog i lekarz leczący nadciśnienie, ocenili i przepisali najbardziej odpowiednie leki.